Investing.com – İsrail ile İran arasında altı gündür süren hava saldırıları ve ABD’den müdahale beklentileri, petrol fiyatlarını beş ayın en yüksek seviyesine taşıdı. ABD Ham Petrolü (WTI) son 24 saatte %5’in üzerinde değer artışıyla yeniden 74 dolar bandında doğru hareket etti. Brent petrol da benzer ivmede 76 dolara doğru yükseldikte sonra gün içinde %1 geri çekilmeyle 74,83 dolara kadar geriledi. Petrol fiyatları, bu hafta Ocak ayından bu yana görülen en yüksek seviyelere ulaştı.
Gerilimin tırmanmasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran liderliğine koşulsuz teslim çağrısında bulunması ve yönetiminin, İran’ın nükleer silah üretimini tümden durdurmaya yönelik askeri seçenekleri değerlendirdiğine yönelik haberlerin etkili olduğu bildirildi. İsrail’in geçen hafta başlattığı sürpriz saldırıların ardından taraflar arasındaki hava harekâtı sürerken, petrol fiyatları son yedi günde yaklaşık %10 arttı.
İran petrol üretimi şimdilik etkilenmedi
Tansiyonun yükselmesine rağmen, şu ana kadar İran’ın petrol üretimi ya da ihracatında ciddi bir aksama yaşanmadı. Tahran yönetimi, küresel petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatlara henüz müdahale etmedi. Ancak yatırımcılar, çatışmaların derinleşmesi halinde Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tedarik yollarında ciddi sıkıntı yaşanabileceğinden endişe duyuyor.
Ulusal Kanada Bankasının jeopolitik analistlerinden Angelo Katsoras, İsrail’in henüz İran’ın ana ihracat terminali olan Hark Adası’nı hedef almadığını belirtti. Ancak İsrail, nükleer programı yok etmeyi başaramazsa, İran ekonomisini çökertme amacıyla petrol gelirlerini hedef alabilir. Bu durumda, İran kendi ihracatını engellediği gibi diğer ülkelere de boğazı kullanmayı imkânsız hale getirebilir.
ABD petrol stoklarındaki düşüş fiyatlara destek verdi
Amerikan Petrol Enstitüsü’nün (API) haftalık verisine göre, ABD’de ham petrol stokları geçen hafta 10,13 milyon varil azalarak beklentilerin oldukça altına indi. Analistler stoklarda yalnızca 600 bin varil düşüş bekliyordu. Bu keskin düşüş, fiyatlara yukarı yönlü ek destek sağladı. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak resmi veri, piyasaların yönünü belirlemede etkili olacak.
Öte yandan Commerzbank, piyasalara yönelik yayımladığı notta, en büyük riskin Hürmüz Boğazı’nın olası bir ablukaya alınması olduğunu belirtti. 2023 yılı boyunca Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 21 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Sevkiyatların %80’inden fazlası Asya’ya ulaşırken, Suudi Arabistan, BAE, Irak ve Kuveyt buradan yapılan nakliyatın büyük kısmından sorumlu.
OPEC yedek kapasitelerle telafi edebilir ancak abluka riskine karşı savunmasız
Commerzbank verilerine göre, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e, BAE’nin ise Umman Körfezi’ne alternatif boru hatları bulunuyor. Ancak bu hatlar halihazırda kapasite sınırına yakın çalışıyor. Piyasada şu anda talep artışının yavaş olması ve OPEC+ ülkelerinin arzı artırması nedeniyle yeterli stok bulunurken, olası bir Hürmüz Boğazı ablukasının alternatif yollarla telafi edilmesi oldukça sınırlı görülüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), OPEC+ ülkelerinin toplamda 5,5 milyon varil/gün düzeyinde yedek üretim kapasitesi olduğunu bildiriyor. Bu kapasite İran kaynaklı kayıpları dengeleyebilir; ancak Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanması durumunda küresel petrol piyasası ciddi bir arz şokuyla karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle, hem çatışmaların seyri hem de stratejik sevkiyat noktalarının durumu önümüzdeki günlerde fiyatlar üzerindeki belirleyici faktörler olacak.
